Chuyển trọng tâm điều hành sang cơ chế thị trường

Điểm cốt lõi trong dự thảo lần này là việc thay đổi căn bản phương thức quản lý giá. Giá bán buôn và bán lẻ xăng dầu sẽ do thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối tự quyết định trên cơ sở tuân thủ quy định pháp luật về giá. Công thức xác định giá được thiết lập dựa trên các yếu tố: Giá mua, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, thuế và lợi nhuận.

Đáng chú ý, trong công thức này, phần lợi nhuận không còn bị ấn định cứng mà do thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu tự xác định theo thực tế kinh doanh. Đây là bước đi nhằm thể hiện rõ hơn quyền tự chủ và trách nhiệm của doanh nghiệp trước các biến động của thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, dự thảo vẫn thiết lập các "van kiểm soát". Cụ thể, giá bán lẻ tại các cửa hàng thuộc hệ thống phân phối không được vượt quá mức giá do thương nhân cung cấp nguồn hàng công bố. Tại các địa bàn đặc thù như xa cảng, xa kho, doanh nghiệp được phép cộng thêm chi phí thực tế nhưng mức điều chỉnh không vượt quá 2% so với giá công bố cùng thời điểm.

Siết chặt nghĩa vụ dự trữ và minh bạch hóa dữ liệu

Song song với việc trao quyền về giá, dự thảo lần 10 nhấn mạnh vào nghĩa vụ đảm bảo an ninh năng lượng. Các thương nhân đầu mối phải duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 20 ngày cung ứng, dựa trên sản lượng tiêu thụ bình quân của năm trước liền kề. Khác với trước đây, nghĩa vụ dự trữ hiện nay được coi là tiêu chí pháp lý gắn trực tiếp với quyền kinh doanh của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, yêu cầu số hóa trong quản lý được đặt lên hàng đầu. Các thương nhân có trách nhiệm kết nối hệ thống dữ liệu về tồn kho, nhập - xuất và giá bán với cơ quan quản lý nhà nước. Quy định này không chỉ giúp theo dõi diễn biến thị trường theo thời gian thực mà còn đảm bảo tính công khai, minh bạch. Sau mỗi lần điều chỉnh giá, doanh nghiệp phải thực hiện kê khai giá và gửi về cơ quan chức năng hoặc UBND tỉnh nơi có hệ thống phân phối để giám sát.

Sẵn sàng lộ trình phủ sóng xăng sinh học E10 trên toàn quốc

Gắn liền với định hướng phát triển bền vững và hành trình Net Zero, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề xuất lộ trình thay thế xăng khoáng bằng xăng sinh học E10. Từ ngày 30/4/2026, xăng không chì phải được phối trộn thành xăng E10 để bán trên toàn quốc. Các doanh nghiệp lớn như Petrolimex và PVOIL cho biết đã hoàn tất việc nâng cấp hệ thống kho bãi, cửa hàng và sẵn sàng cho "giờ G".

Đại diện Petrolimex khẳng định: “Sau thời gian bán thử nghiệm xăng E10 tại TP.HCM, tập đoàn không ghi nhận bất kỳ sự cố nào do người sử dụng phương tiện phản ánh. Việc sử dụng xăng E10 có thể tối ưu hiệu suất bởi chỉ số octan cao trong ethanol giúp quá trình cháy diễn ra trơn tru hơn”.

Tại các địa phương, tinh thần chuyển đổi cũng đang diễn ra khẩn trương. Bà Nguyễn Thị Sinh, Giám đốc Công ty TNHH MTV Xăng dầu Chiến Thắng (tỉnh Lào Cai) chia sẻ: “Cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện có của công ty đáp ứng tốt khi chuyển sang kinh doanh xăng E10. Lộ trình kinh doanh xăng sinh học E10, thay thế xăng khoáng được triển khai vào cuối tháng 4 và đến ngày 1/6, toàn bộ hệ thống cửa hàng, đại lý của công ty sẽ chỉ bán xăng E10”.

Dự báo nhu cầu ethanol khi chuyển hẳn sang E10 sẽ khoảng 1,1 triệu m³ mỗi năm. Để đảm bảo nguồn cung, bên cạnh việc tăng công suất của các nhà máy nội địa như Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất, Việt Nam sẽ chủ động nhập khẩu ethanol từ các thị trường ổn định như Mỹ và Brazil, nhằm đảm bảo an ninh năng lượng trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới nhiều biến động.