Ngày 28/3 vừa qua tại Khánh Hòa, Bộ Công Thương phối hợp cùng các cơ quan ban ngành đã chính thức tổ chức lễ phát động Ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam năm 2026. Lấy chủ đề “An toàn thông tin - Gắn kết niềm tin - Tiêu dùng bền vững”, sự kiện khẳng định công tác bảo vệ người tiêu dùng phải đi trước một bước trước làn sóng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Ba trụ cột chính được thiết lập bao gồm: đảm bảo an toàn, minh bạch thông tin; củng cố niềm tin giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng; đồng thời thúc đẩy các xu hướng tiêu dùng xanh, thân thiện với môi trường.

Chinh phục niềm tin khách hàng trên không gian mạng

Sự dịch chuyển của các mô hình kinh doanh đang mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng đi kèm rủi ro không nhỏ. Theo thống kê năm 2025 từ Tổng đài tư vấn và hỗ trợ người tiêu dùng 1800.6838, trong số gần 15.000 cuộc gọi tiếp nhận, có tới hơn 80% đơn thư phản ánh đến từ các kênh trực tuyến, riêng lĩnh vực thương mại điện tử chiếm hơn 20%.

Những con số biết nói này đặt ra yêu cầu cấp thiết về an toàn thông tin, đặc biệt tại các địa phương phát triển mạnh về du lịch với hàng nghìn giao dịch số mỗi ngày. Nguy cơ lừa đảo và lộ lọt dữ liệu có xu hướng nhắm vào những nhóm đối tượng hạn chế kỹ năng số như người cao tuổi. Trong bối cảnh phân cấp, phân quyền, trách nhiệm kiểm soát hoạt động thương mại trực tuyến cần được gắn chặt với từng cấp chính quyền địa phương.

Về phía cộng đồng doanh nghiệp, bảo vệ người tiêu dùng không chỉ dừng ở việc tuân thủ pháp luật. Đó còn là thước đo đạo đức kinh doanh, sự cam kết về chất lượng sản phẩm và thái độ tiếp nhận khiếu nại. Tại lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân đã nhấn mạnh: “Doanh nghiệp nào chinh phục được niềm tin người tiêu dùng hôm nay sẽ dẫn dắt thị trường ngày mai”.

Ở chiều ngược lại, người tiêu dùng cũng cần chủ động trang bị kiến thức, tìm hiểu kỹ nguồn gốc sản phẩm và mạnh dạn lên tiếng khi quyền lợi bị xâm phạm để cùng kiến tạo một môi trường mua bán văn minh.

Hoàn thiện thể chế và minh bạch hóa thị trường hàng hóa

Để xây dựng một hệ sinh thái tiêu dùng an toàn, hành lang pháp lý vững chắc là yếu tố cốt lõi. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi) chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2024 đã mang đến nhiều bước tiến mới. Khung pháp lý hiện hành không chỉ mở rộng phạm vi bảo vệ, quy định rõ ràng hơn trách nhiệm của các tổ chức kinh doanh mà còn tăng cường cơ chế giải quyết tranh chấp trực tuyến.

Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý cũng đang khẩn trương tham mưu, xây dựng khung thể chế cho các mô hình giao dịch hiện đại, tiến tới chuẩn hóa các sàn giao dịch hàng hóa. Đặc biệt, việc hoàn thiện quy định về truy xuất nguồn gốc đang được đẩy mạnh. Một khi hệ thống truy xuất được áp dụng đồng bộ, dòng chảy của hàng hóa từ khâu sản xuất đến tay người tiêu dùng sẽ hoàn toàn minh bạch, trở thành "tấm khiên" hữu hiệu ngăn chặn gian lận thương mại, hàng giả và hàng nhái.

Ổn định vĩ mô, khơi thông sức cầu nội địa

Bảo vệ người tiêu dùng không chỉ nằm ở khía cạnh pháp lý mà còn thể hiện qua công tác điều hành vĩ mô, đặc biệt là với các mặt hàng thiết yếu. Điển hình, trước những biến động phức tạp của thị trường năng lượng, cơ quan quản lý đã linh hoạt theo dõi sát sao cung – cầu và giá xăng dầu quốc tế, kết hợp sử dụng hiệu quả Quỹ Bình ổn giá. Các biện pháp này giúp duy trì nguồn cung ổn định, ngăn chặn đầu cơ và hạn chế tối đa "cú sốc" chi phí lên đời sống sinh hoạt của người dân cũng như hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.

Khi quyền lợi được bảo đảm, niềm tin thị trường sẽ được củng cố, qua đó khơi thông sức cầu khổng lồ từ thị trường nội địa gần 100 triệu dân. Các chương trình như "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" hay "Sức sống hàng Việt" đã và đang lan tỏa mạnh mẽ, kết nối hàng hóa uy tín đến tay người tiêu dùng. Đây chính là động lực kép: vừa nâng cao sức mua của xã hội, vừa tạo áp lực tích cực buộc các thương hiệu phải không ngừng hoàn thiện chất lượng để duy trì năng lực cạnh tranh trên sân nhà.