Đặc sản "mỗi năm chỉ có một mùa" gây bão mạng

Bánh trứng kiến thường chỉ xuất hiện vào khoảng tháng 3 đến tháng 4 Âm lịch (dịp Tết Thanh minh), khi trứng kiến đen vào mùa. Để có được nguyên liệu, người dân phải vào rừng tìm những tổ kiến gai đen trong các kẽ đá hoặc hốc cây. Trứng kiến nhỏ như hạt gạo, màu trắng đục, được rửa sạch rồi trộn cùng thịt lợn băm, hành khô để làm nhân. Phần vỏ bánh làm từ bột nếp nương dẻo, gói trong lá vả và hấp chín.

Khi ăn, thực khách sẽ cảm nhận được vị dẻo của vỏ bánh, bùi của lá vả và sự độc đáo khi những hạt trứng kiến "nổ bôm bốp" trong miệng. Chính hương vị lạ lẫm này đã khiến món bánh trứng kiến thu hút hàng triệu lượt xem trên TikTok. Thế nhưng, không ít người sau khi "ăn theo trào lưu" đã phải nhập viện khẩn cấp.

Thực tế, năm 2025, Trung tâm Y tế huyện Lục Yên (thuộc tỉnh Lào Cai theo địa giới hành chính mới) từng tiếp nhận bệnh nhân sốc phản vệ độ II sau khi ăn bánh trứng kiến. Tại tỉnh Tuyên Quang, các cơ sở y tế cũng liên tiếp ghi nhận những ca cấp cứu nhi khoa với biểu hiện nổi mẩn ngứa toàn thân, khó thở và nôn mửa sau khi thưởng thức món ăn này.

Lý giải nguyên nhân gây dị ứng và sốc phản vệ

Dưới góc độ chuyên môn, bác sĩ Nguyễn Tiến Thành, hội viên Hội Da liễu Việt Nam, cho biết dù trứng kiến giàu protein, axit amin và chất béo tốt nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ dị ứng rất cao. Bác sĩ Thành nhận định: "Tình trạng dị ứng trứng kiến thường do hệ miễn dịch quá mẫn cảm với lượng protein lớn trong trứng kiến. Cơ địa dị ứng với côn trùng bao gồm nọc hoặc dịch tiết từ kiến còn sót lại trong trứng. Quá trình chế biến không đảm bảo vệ sinh, còn tồn tại tạp chất trong món ăn..."

Đồng quan điểm, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội) giải thích thêm rằng trứng kiến thực chất là ấu trùng côn trùng. Nguy cơ dị ứng có thể xuất phát từ độc tố kiến tiết ra trong quá trình làm tổ hoặc do cơ địa người ăn phản ứng với một thành phần protein lạ.

Các triệu chứng dị ứng có thể chia làm hai mức độ:

Mức độ nhẹ: Da nổi mẩn đỏ, ngứa ngáy vùng miệng, cổ, chân tay; hắt hơi, đau bụng âm ỉ hoặc buồn nôn.

Mức độ nặng: Sưng tấy phù nề vùng mặt, lưỡi, họng; khó thở, tức ngực; tụt huyết áp, mất ý thức và sốc phản vệ.

Cách thưởng thức đặc sản an toàn và xử lý khi gặp sự cố

Để bảo vệ sức khỏe, bác sĩ Nguyễn Tiến Thành khuyến cáo người dân không nên cho trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc người có hệ miễn dịch yếu dùng thử các thực phẩm lạ từ côn trùng. Khi ăn lần đầu, chỉ nên thử một lượng nhỏ để kiểm tra phản ứng của cơ thể.

Trong trường hợp xuất hiện dấu hiệu bất thường, bác sĩ Thành nhấn mạnh: "Mọi người cần dừng ăn trứng kiến và không tiếp tục nạp thêm bất kỳ thực phẩm nào khác để tránh kích thích hệ miễn dịch gây dị ứng chéo. Uống nhiều nước ấm để làm dịu cổ họng và hỗ trợ thải độc."

Nếu sau vài giờ các triệu chứng không thuyên giảm hoặc có dấu hiệu chuyển nặng như khó thở, tím tái, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất. Tại đây, các bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc chống viêm, corticoid hoặc tiêm epinephrine để kiểm soát các biến chứng nguy hiểm.

Trải nghiệm ẩm thực vùng miền là một điều thú vị, nhưng người tiêu dùng cần trang bị đầy đủ kiến thức và sự thận trọng, tránh việc "ăn theo trào lưu" mà bỏ qua những rủi ro sức khỏe không đáng có.